Garabagh-ensemble op Benelux toer

De bekende Azerbeidjaanse mugham-zanger Mansum Ibrahimov was in april met zijn Garabagh-ensemble op tournee in België en Nederland, met volle zalen in het Tropentheater Amsterdam, het Wereldculturencentrum Zuiderpershuis in Antwerpen en RASA in Utrecht. Wie is Mansum Ibrahimov?

Ibrahimov is de meest bekende Azerbeidjaanse khanende (zanger) en mugham-kenner en de belangrijkste vertegenwoordiger van de moderne generatie van de Karabakhse khanende-school. In oktober 2010 vierde hij zijn vijftigjarig jubileum, een gelegenheid waarvan overal in Azerbeidjaan jubileumconcerten werden georganiseerd. Het grootste vond plaats in het Mugham-centrum in de hoofdstad Bakoe. Tijdens het concert werd de zanger gedecoreerd met de hoogste onderscheiding van Azerbeidjaan. Vanzelfsprekend was hij verheugd dat de regering zijn creativiteit zo waardeert, zei Ibrahimov. “Maar mijn grootste droom is de bevrijding van de Azerbeidjaanse provincie Karabakh van de Armeense bezetting.”

 

Ibrahimov werd in 1960 in het dorpje Imamgulubeyli in de provincie Aghdam geboren. Die provincie is deel van de regio Karabakh. Net als alle Sovjetkinderen ging Mansum op zeven jarige leeftijd naar school, en net als alle kinderen in Karabakh begon hij op nog jongere leeftijd met zingen en de studie van mugham. Veel later, van 1982 tot 1987, studeerde hij mughamzang aan het Asaf Zeynalli-muziekcollege in Bakoe. Nog voor hij afstudeerde won hij de landelijke wedstrijd voor jonge muzikanten die in 1985 werd georganiseerd ter ere van het honderdjarig jubileum van Uzeyir Hadzjibeyov, de grondlegger van Azerbeidjaanse kunstmuziek.

 

Na dit grote succes werd de jonge mughamzanger gevraagd om als solist in dienst te treden bij de Staatsopera. Naast zijn werk studeert hij aan Hogeschool van de Kunsten, een studie die hij in 1993 afrondt. Vanaf 1993 zingt Mansum de partij van Madzjnoen in de eerste mugham-opera Leyli en Madzjnoen de belangrijkste partij van de Azerbeidjaanse opera. Leyli en Madzjnoen werd in 1908 door Uzeyir Hadzjibeyov voltooid en is de eerste opera die zijn oorsprong vond in het Midden-Oosten. Behalve deze opera vertolkt Mansum ook rollen in andere mugham-opera’s.

 

Naast zijn carrière als operazanger neemt Mansum deel aan het rijke concertleven in zowel Azerbeidjaan als in het buitenland. In de jaren negentig geeft hij concerten in Europa en Amerika, onder meer in Nederland en België. Naast zijn soloconcerten doet Mansum mee aan verschillende projecten, zoals de voorstelling Leyli en Medzjnoen, een verkorte versie van de opera met kamerorkest en pantomime, bij de UNESCO in Parijs (2006).

 

De laatste jaren nam Ibrahimov deel aan bijzonder project. Als beroemde khanende werd hij door de bekende dirigent Yalchin Adigezalov uitgenodigd om symfonische mughams uit te voeren met een symfonieorkest. Samen met de leden van zijn ensemble – Elchin Hashimov (tar), Elnur Ahmedov (kemancha) – en dirigent Yalchin Adigezalov bracht hij de symfonische mughams in verschillende landen met groot succes ten gehore in Turkije, Oekraïne, Wit-Rusland, Duitsland en Groot Brittannië.

 

Naast zijn eigen optredens leidt Ibrahimov een nieuwe generatie mughamzangers op. Al meer dan twintig jaar geeft hij zangles aan jongeren en momenteel is hij ook docent aan het nationaal conservatorium van Azerbeidjaan. Veel van zijn leerlingen zijn aan hun carrière begonnen en sommige van wonnen al landelijke mugham-wedstrijden.

 

Het Garabagh-ensemble

Al jarenlang vormt Mansum Ibrahimov met twee briljante musici, de tarspeler Elchin Hashimov en de kemanchaspeler Elnur Ahmadov, een vast mugham-trio. Hashimov en Ahmedov zijn de bekendste musici van Azerbeidjaan. De twee muzikanten vormen al sinds hun studiejaren aan het conservatorium een ensemble en hebben met de meeste Azerbeidjaanse jonge khanende- mughamzangers samengespeeld. In 2002 traden ze op met het Atlas-Ensemble ook in Nederland. Tijdens het Eerste Internationale Mughamconcours in 2009 werden de twee mannen uitgeroepen tot beste mugham-instrumentalisten en -begeleiders.

 

Naast hun samenwerking met verschillende khanende namen ze een CD op met instrumentale mughams en volksmelodieën: Tarim, kemanim menim(2010). Met Mansum Ibrahimov hebben ze al twee CD’s opgenomen: Dine bilmedim (2007) en Yana yana kul oldum (2011). Uit dit vaste mugham-trio met Mansum Ibrahimov werd het Garabagh-ensemble gevormd, waarbij voor een mooiere en rijkere klank nog twee musici werden uitgenodigd: Kemran Kerimov (nagara, het nationale slaginstrument) en Nizami Allahverdiyev (balaban, een traditioneel soort fluit). Beide zijn topmusici.

 

Concerten in Nederland en België

Met deze prachtige bezetting en een afwisselend programma kwamen Mansum Ibrahimov en het Garabagh-ensemble voor een tour naar Nederland en België. Er werden delen van verschillende mughams uitgevoerd, zoals Mahur, Bayati Shiraz, Shahnaz, Segah, Chahargah,  Humayun. Onder meer Azerbeidjaanse dansmelodieën en gevoelige en virtuoze uitvoeringen van Elchin en Elnur. Het lied Garabagh shikestesi werd door het Azerbeidjaanse deel van het publiek wel bijzonder warm ontvangen: het applaus begon al bij de eerste klanken van deze mugham. Maar ook de andere stukken werden met enthousiasme begroet. “We zijn heel tevreden over deze tournee,” vertelde Mansum Ibrahimov. “Ik had niet verwacht dat Nederlanders en Belgen zo geïnteresseerd zouden zijn in Azerbeidjaanse mugham. Daar zijn we blij om.”

 

Naast de geplande drie tourneeconcerten gaven Ibrahimov en het ensemble een kort optreden op 4 april tijdens een gemeenschappelijk evenement van de Azerbeidjaanse en Georgische ambassades in Den Haag, georganiseerd in verband met een nieuwe Nederlandstalige uitgave van het beroemde boek Ali en Nino van Kurban Said. De Azerbeidjaanse musici lieten een onvergetelijke indruk achter. Inderdaad, échte muziek vindt rechtstreeks zijn weg naar de harten van mensen.